ยินดีต้อนรับ

สถาบันนิติเวชวิทยา มีเจตจำนงแน่วแน่ที่จะพัฒนาองค์กรให้ทันกับความต้องการเทคโนโลยีทาง นิติเวชศาสตร์ เพื่อสนองตอบต่อความต้องการของกระบวนการยุติธรรม ในการป้องกันและตรวจจับการกระทำผิดต่อร่างกายและชีวิต

  • header1.jpg
  • header2.jpg
  • header3.jpg

You are here:

การประยุกต์ใช้ลายพิมพ์ดีเอ็นเอ ( DNA Fingerprint) ในการพิสูจน์ความสัมพันธ์ทางสายเลือด

การประยุกต์ใช้ลายพิมพ์ดีเอ็นเอ ( DNA Fingerprint) ในการพิสูจน์ความสัมพันธ์ทางสายเลือด

 

มนุษย์ทุกคนจะมีสารพันธุกรรม (ดีเอ็นเอ ; DNA – Deoxyribonucleic acid) ที่ได้รับการถ่ายทอดมาจากพ่อและแม่ โดยจะต้องได้รับสารพันธุกรรมจากพ่อและแม่อย่างละครึ่ง ดีเอ็นเอของคนทุกๆคนจะไม่เหมือนกัน แต่ละคนจะมีดีเอ็นเอที่เป็นเอกลักษณ์ของตนเองแม้พี่น้องที่เกิดจากพ่อแม่ เดียวกัน ยกเว้นในกรณีของฝาแฝดแท้ซึ่งเกิดจากไข่ใบเดียวกัน จึงจะมีดีเอ็นเอเหมือนกันทุกประการ สารพันธุกรรม (DNA)  พบในเซลล์เกือบทุกเซลล์ของสิ่งมีชีวิต  มีอยู่ในนิวเคลียสของเซลล์และพบในไมโตคอนเดรีย(Mitochondria)

 

 

 

 

                เรื่องราวของลายพิมพ์ดีเอ็นเอในประเทศไทยแม้ว่าฟังดูเหมือนเป็นของใหม่  แต่แท้ที่จริงแล้วมีการเริ่มต้นศึกษาวิจัยตามหลังจากการเริ่มต้นในต่าง ประเทศมาไม่นาน  ศาสตราจารย์วิชัย  บุญแสง* (เมื่อท่านยังเป็นอาจารย์ภาควิชาชีวเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล) และคณะได้เริ่มวิจัยมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2529 หลังจากที่ได้เห็นผลงานของนักวิจัยจากประเทศอังกฤษที่ได้พัฒนาเทคโนโลยีการ ตรวจลายพิมพ์ดีเอ็นเอที่ได้คิดขึ้นมาในปี พ.ศ.2528

 

                การนำเทคโนโลยีลายพิมพ์ดีเอ็นเอมาประยุกต์ใช้ในการตรวจพิสูจน์บุคคล และความสัมพันธ์ทางสายเลือดนั้น  มีหลายกรณีในสังคม เช่น กรณีพระยันตระ นางจันทิมา และเด็กหญิงกระต่าย , นักร้องชายคนหนึ่งถูกกล่าวหาจากผู้หญิงที่ทำงานอยู่ด้วยกันให้รับว่าเป็นพ่อ ของเด็กที่เธอให้กำเนิด , กรณีพิสูจน์เนื้อจากบ่อเขรอะคดีฆ่าหั่นศพนางสาวเจนจิราหรือแพทย์หญิงผัสพร นอกจากนี้ ยังถูกนำมาใช้ในการสนับสนุนการตรวจสอบความถูกต้องตามกฎหมาย เช่น การพิสูจน์ความสัมพันธ์ทางสายเลือดเพื่อเปลี่ยนจากสัญชาติอื่น มาเป็นสัญชาติไทย ตามกฎหมายตรวจคนเข้าเมือง

 

การตรวจลายพิมพ์ดีเอ็นเอสามารถทำได้โดยวิธี manual ที่ตรวจได้ครั้งละตำแหน่งเดียวหรือ 3 – 4 ตำแหน่ง หรืออาจตรวจด้วยเครื่องตรวจอัตโนมัติโดยชุดน้ำยาสำเร็จรูปที่สามารถตรวจได้ รวดเร็ว มี 2 บริษัทที่ผลิตชุดน้ำยาสำเร็จรูป โดยมีทั้งที่ตรวจได้ครั้งละ10 , 13 และ16 ตำแหน่งซึ่งรวมตำแหน่งที่บอกเพศด้วย ปัจจุบันวิธีการตรวจลายพิมพ์ดีเอ็นเอแบบ  PCR-based  STR  Analysisใช้กันแพร่หลายทั่งโลกเนื่องจาก        มีข้อได้เปรียบกว่าการตรวจวิธีอื่น   การตรวจหาชนิดของDNA ของสถาบันนิติเวชวิทยา ใช้เครื่องมืออัตโนมัติตรวจ 10 ตำแหน่ง คือ FGA, vWA, D3S1358, D5S818, D7S820, D8S1179, D13S317, D16S539, D18S51, D21S11  และ  Amelogenin  ที่บอกเพศด้วย   ซึ่งจากผลการศึกษาวิจัยของบริษัทผู้ผลิตน้ำยาอ้างว่าโอกาสที่จะเกิดซ้ำมี เพียงหนึ่งในเจ็ดสิบสองพันล้านเท่านั้น 

 

                ในการตรวจลายพิมพ์ดีเอ็นเอครั้งละ16 จุด   จากการคำนวนค่าทางสถิติ โอกาสที่คนจะมีDNAซ้ำทั้ง16 จุด มีเพียงประมาณหนึ่ง ใน 5 ล้านล้านล้านหรือ 1 ใน 5x10-18    และเนื่องจากปัจจุบันในโลกนี้มีคนอยู่ประมาณ 6 พันล้านคน หน่วยงาน FBI จึงอนุญาตให้ผู้เชี่ยวชาญชี้ชัดลงไปได้ว่าวัตถุพยานนั้นมาจากใครได้ หากมี DNAตรงกัน สำหรับการตรวจพิสูจน์ความเป็นพ่อ-แม่-ลูก เมื่อคำนวนค่าทางสถิติมีความแม่นยำมากกว่า 99.9999%ซึ่งโดยปกตินักวิทยาศาสตร์จะยอมรับเมื่อคำนวนค่าทางสถิติได้ 99%
การแปรผลการตรวจลายพิมพ์ดีเอ็นเอในการตรวจความสัมพันธ์ทางสายเลือด

 

1. กรณีความสัมพันธ์แบบพ่อ แม่ ลูก

 

สมมติว่าทำการตรวจดีเอ็นเอเพียงตำแหน่งเดียว ดีเอ็นเอของพ่อ
เป็น AB  ดีเอ็นเอของแม่เป็น CD ในการตรวจบุตรนั้น เราจะพบว่าดีเอ็นเอของลูกจะต้องมาจากพ่อครึ่งหนึ่ง และมาจากแม่ครึ่งหนึ่งด้วย  เราจึงอาจพบในลักษณะต่าง ๆ เช่น ดีเอ็นเอของลูกเป็น AC , AD , BC , BD เป็นต้น หากตรวจหลาย ๆ ตำแหน่งก็ยังคงต้องได้ผลในลักษณะเช่นนี้  และต้องไม่มีดีเอ็นเอของลูกแบบใดแบบหนึ่ง ที่พ่อหรือแม่ไม่มีได้เลย
 
  
     
  2. กรณีความสัมพันธ์แบบพ่อ- ลูก / แม่ – ลูก

 

สมมติว่าทำการตรวจดีเอ็นเอเพียงตำแหน่งเดียว ดีเอ็นเอของลูกจะต้องมาจากพ่อครึ่งหนึ่ง หรือมาจากแม่ครึ่งหนึ่งด้วย  เมื่อเราตรวจเปรียบเทียบดีเอ็นเอของพ่อหรือแม่กับลูก จะต้องพบดีเอ็นเอของลูกที่มีครึ่งหนึ่งเป็น A หรือ  B หรือ C หรือ D   หากตรวจหลาย ๆ ตำแหน่งก็ยังคงต้องได้ผลในลักษณะเช่นนี้  และต้องไม่มีดีเอ็นเอของลูกแบบใดแบบหนึ่งแปลกปลอมที่พ่อหรือแม่ไม่มีได้เลย

 

3. กรณีความสัมพันธ์แบบพี่ น้อง

 

สมมติว่าทำการตรวจดีเอ็นเอเพียงตำแหน่งเดียว ดีเอ็นเอของลูกจะต้องมาจากพ่อครึ่งหนึ่ง และมาจากแม่ครึ่งหนึ่งด้วย  เราจึงอาจพบลักษณะของดีเอ็นเอในแบบต่าง ๆ ที่อาจไม่ซ้ำกันเลยก็ได้ เช่น ดีเอ็นเอ เป็น AC , AD , BC , BD (ตามตัวอย่างในลักษณะของความสัมพันธ์แบบพ่อ แม่ ลูก) ซึ่งอาจแตกต่างกันถึง 4 แบบ ถ้าตรวจเพียง 2 ตำแหน่ง ก็อาจแตกต่างกันไปถึง 16 แบบ  ดังนั้นเมื่อเราทำการตรวจดีเอ็นเอเพื่อหาความสัมพันธ์แบบพี่ น้อง อาจพบว่าไม่มีดีเอ็นเอซ้ำกันเลยก็ได้ 

 

                4. กรณีความสัมพันธ์แบบเครือญาติ

 

จะเป็นการแปรผลยากมากขึ้นอีก เพราะอาจพบว่าไม่มีดีเอ็นเอซ้ำกันเลยก็ได้
              นอกจากวิธีการตรวจลายพิมพ์ดีเอ็นเอแบบ  PCR-based  STR  Analysis แล้ว  ยังสามารถทำการตรวจลายพิมพ์ดีเอ็นเอที่พบในไมโตคอนเดรีย เรียกว่า ไมโตคอนเดรียลดีเอ็นเอ ( Mitochondrial  DNA )      

             ไมโตคอนเดรีย  เป็นส่วนประกอบของเซลล์ที่มีหน้าที่ในการสร้างพลังงาน  พบในเซลล์หนึ่งๆ ได้หลายพันชุด  ภายในไมโตคอนเดรียแต่ละชุดจะมี DNA  อยู่ประมาณ  16,569 คู่เบส    ในขณะที่มีการปฏิสนธิระหว่างตัวอสุจิกับไข่  อสุจิจะปล่อยให้เฉพาะนิวเคลียสเข้าไปผสมกับไข่ (Ovum)    ดังนั้นไมโตคอนเดรียที่อยู่ในไข่ ที่ผสมแล้วจะมาจากเซลล์แม่ทั้งนั้น     จึงสามารถนำมาตรวจความสัมพันธ์ทางโลหิตสายมารดาได้

งานพิษวิทยา

Promedical

คู่มือการเก็บตัวอย่างและส่งตรวจของกลุ่มงานพิษวิทยา [อ่านต่อ]

งานนิติพยาธิ

Promedical

ทำหน้าที่ชันสูตรพลิกศพ ณ สถานที่เกิดเหตุ  [บทความทั้งหมด]

งานตรวจเลือดชีวเคมีและเขม่าดินปืน

Promedical

คู่มือการเก็บและนำสิ่งส่งตรวจห้องปฏิบัติการของกลุ่มงาน...[อ่านต่อ]

งานพิสูจน์เอกลักษณ์บุคคล

ภาพถ่ายทางการแพทย์

Promedical

งานถ่ายภาพ เพื่อตรวจพิสูจน์ทราบทางนิติเวช และเพื่อเป็นหลักฐานในชั้นศาล โดยน้นความถูกต้องตามสรีระ [อ่านต่อ]

กลุ่มงานพิเศษ

Promedical

ทำหน้าที่ดูแลรักษาสถานที่พบศพและสภาพศพ เป็นศูนย์รวมข่าวและรับแจ้งเหตุ ประสานงานกำกับดูแลการเก็บศพ